Luidsprekersoort tweeter

De perfecte 3-eenheid: de luidsprekercomponenten woofer, midrange & tweeter

Als de versterker het hart van een hifi-set is, dan zijn de luidsprekers de ziel. Of tenminste zoiets in die richting. In ieder geval gaat het niet zonder luidsprekers en samen met de versterker zijn ze verantwoordelijk voor de klank van je stereo. Wat nu precies het belangrijkste is, daar verschillen de meningen nogal over, maar het feit blijft dat je niets hebt aan een top versterker wannneer je er middelmatige boxen op aangesloten hebt en andersom geldt hetzelfde: goede luidsprekers komen met een zwakke versterker ook niet tot hun recht.

Het is dus van belang een goede middenweg te vinden, zeker als je een begrensd budget hebt. Welke soorten versterkers er bestaan en welke eigenschappen ze hebben, komt in een ander artikel aan bod – vandaag bespreken we de luidspreker. We gaan dieper in op de drie verschillende speaker componenten: woofer, midrange en tweeter. Want wanneer je begrijpt hoe een luidspreker is opgebouwd, dan kun je een stuk gerichter op zoek naar je nieuwe boxen. Een hifi-luidspreker bestaat namelijk bijna altijd uit verschillende luidsprekercomponenten. Een uitzondering hierop vormt de full range-luidspreker die alle frequenties afdekt.

Klassieke 3- en 4-kanaals systemen (vloerstaande luidsprekers)

3-kanaals speaker met verschillende luidsprekercomponenten tweeter, midrange en wooferIn een goede hifi-box vind je meestal twee tot drie luidsprekercomponenten. In de hifi-branche is de klassieke 3-kanaals vloerstaande luidspreker met woofer, midrange en tweeter het meest gangbare model, uitzonderingen daargelaten. De Ultima 40 Mk2 van Teufel bijvoorbeeld heeft twee bas-drivers die samen voor een krachtige bas zorgen. Verder komt het regelmatig voor dat een luidspreker twee midrange speakers heeft – de reeds voorgestelde Focal Grande Utopia EM is hier een goed voorbeeld van. De reden voor een 3-kanaals-systeem bij de bouw van luidsprekers, is de frequentieopdeling van muziek. De meeste muziek bestaat uit hoge, midden- en lage tonen en deze verschillende frequenties kunnen het beste apart, via speciaal hiervoor geschikte luidsprekertypes worden weergegeven.

Theoretisch is het ook mogelijk om ze gezamelijk via één luidsprekermembraan weer te geven, maar daar heb je dan zoals gezegd een full-range speaker voor nodig. Het nadeel hiervan is dat zowel de allerhoogste als de allerlaagste tonen wegvallen. Bovendien is een hoogwaardige full-range-speaker relatief duur. Daarom gaat de voorkeur naar een constructie met drie verschillende luidsprekercomponenten, een opbouw die al sinds de jaren 60 in gebruik is. Bepaalde luidsprekers, zoals tweeters, zijn namelijk speciaal afgestemd op de weergave van een bepaald frequentiebereik. Om dat te kunnen begrijpen, dien je het frequentiebereik te kennen dat het menselijk oor kan waarnemen. Dit ligt ongeveer tussen 20 en 20.000 Hertz. Ieder type luidsprekercomponenten dekt hiervan maar een bepaald gedeelte:

  • Super tweeter: 10.000 tot 20.000 Hz
  • Tweeter: 2.500 tot 20.000 Hz
  • Mid-tweeter: 400 tot 20.000 Hz
  • Midrange driver: 400 tot 2.500 Hz
  • Midbas driver: 40 tot 2.500 Hz
  • Bas driver: 40 bis 400 Hz
  • Subwoofer: 30 bis 150 Hz
  • Full-range driver: 40 bis 20.000 Hz

2-kanaals luidspreker (boekenplank-luidspreker)

Zoals je in bovenstaand lijstje al ziet, zijn er behalve de tweeter, midrange en woofer nog meer luidsprekercomponenten. De supertweeter komt vrij weinig voor, de midrange en midbass driver zie je echter vrij vaak – zeker wanneer een luidspreker niet genoeg plaats heeft voor drie of vier aparte luidsprekercomponenten.

Zo hebben boekenplank-luidsprekers 2 kanaals speakers vanwege het kleine formaat vaak alleen een tweeter en een midbas driver. De midbas-driver neemt hier doorgaans de taak over van de midrange en de bas driver. Dit is een veel gehanteerde opbouw en heet in vakjargon een 2-kanaals-systeem. De midbassdriver klinkt hier niet zo laag als een subwoofer, maar het verschil is minimaal.

 

Overige manieren om luidsprekers te bouwen, met verschillende luidsprekercomponenten

Vloerstaande luidsprekers en boekenkastluidsprekers kom je in de hifi branche vrij vaak tegen. Maar er zijn tegenwoordig ontelbare andere mogelijkheden om luidsprekers te bouwen. Helaas kunnen we die hier niet allemaal bespreken, maar de meest populaire soorten komen hier wel aan bod. Laten we beginnen met de satellietenluidspreker van een 5.1 installatie. De één achter de punt verwijst naar de subwoofer. Een satelliet hoeft daarom verder alleen nog de hoge en middenfrequenties af te dekken – de lage frequenties regelt de subwoofer. Grote 5.1 geluidsinstallaties gebruiken echter vaak normale stereo-luidsprekers in plaats van kleine satellieten. Hier gaat het dus niet om een speciale bouwwijze.

Compacte 5.1 set Consono 25 Mk3

Bij kleine 5.1 installaties – waarvan de weergave uit de satellieten in hifi-kringen ‘schreeuwerig’ wordt genoemd, is dit anders. Die hebben soms maar één luidsprekermembraan dat voor alle freqenties behalve de bas verantwoordelijk is. Hier worden de signalen al veel duidelijker gescheiden. Bij kleine satellieten is de 2-kanaals-opbouw eveneens vrij gebruikelijk, maar dan wel alleen met een tweeter en een midrange driver en zónder de midbass driver. In principe zegt de opbouw niets over de kwaliteit van een satelliet, al lopen ook hierover de meningen uiteen. Het beste voorbeeld dat een kleine luidspreker wel degelijk goed kan klinken, is de soundbar die dan ook steeds meer aan populariteit wint.

Zoals de naam al doet vermoeden, is de soundbar min of meer een lange luidspreker-balk. De opdeling van de luidsprekers is hier niet zo een, twee, drie te herkennen en al net zo min gemakkelijk te beschrijven. Soundbar met subwoofer Cinebar 52 THX met verschillende luidsprekercomponentenIeder model is anders opgebouwd; sommige soundbars functioneren met een externe subwoofer, andere weer niet. Een soundbar kan maar liefst zes verschillende luidsprekers bevatten – van de bekende tweeter tot midrange driver en midbas drivers en meer. En dit klinkt ondanks de platte behuizing verbazingwekkend goed, zeker als het om een hoogwaardig systeem gaat.

 

Conclusie– let bij aankoop op de geïntegreerde luidsprekercomponenten

Je hebt nu een globale indruk van de verschillende luidsprekercomponenten en hun kenmerken. Maar ook al heb je deze informatie op zak, het is nog geen garantie dat je met goede luidsprekers naar huis komt. Een handige leidraad leveren de technische details van de luidsprekers. Gaat het om een compacte luidspreker voor je iPod met slechts een tweeter en midrange driver, verwacht dan geen krachtige bas. Maar heeft de box ook een basdriver – en dat is iets wat je niet zo snel herkent – dan is de sound een stuk krachtiger. Hetzelfde geldt voor soundbars, portable speakers en soortelijke systemen. In de hifi-sector is de klassieke 3-kanaalsopbouw nog altijd de meest voorkomende, maar ook hier tref je duidelijke verschillen in klankeigenschappen aan, bijvoorbeeld wanneer er een tweede basdriver in verwerkt is.

Titelbeeld © By Consecutor (Own work) [CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons

De perfecte 3-eenheid: de luidsprekercomponenten woofer, midrange & tweeter

Nieuwste artikelen

Schrijf een commentaar

Je commentaar wordt beoordeeld voordat het wordt gepubliceerd.